Besprekingen 2009-2010
Liefde in tijden van cholera - Gabriel Garcia MARQUEZ
Korte samenvatting
De jonge telefgraafbeambte, Florentino Daza, ziet op een dag de 13-jarige Fermina Daza. Hij wordt hopeloos verliefd op haar. Zij trouwt echter met een ander. Florentino wil haar echter niet opgeven. Zijn hele verdere leven staat in het teken van Fermina die hij eens, hij weet het zeker, zal veroveren!
Mening van de groep
De mening van de groep was weer verdeeld. De meerderheid, 4 van de 7 aanwezigen, had na de eerste 200 bladzijden moeite om verder te lezen. De taal en stijl vonden ze wel mooi waar het werd saai, vervelen, niet boeiend op de duur. Vooral de beschrijving van de opeenvolgende veroveringen van Florentino waren er te veel aan. Men genoeg rust hebben om een dergelijk boek te lezen en daar ontbrak het voor sommigen wel aan. Sommige versies van het boek (we hadden 5 verschillende uitgaves) hadden geen indeling in hoofdstukken en dat maakte het lezen wel moeilijker.
De overige aanwezigen vonden het boek wel erg mooi met mooie zinnen en goede beschrijvingen, mooie taal en stijl, ontroerend omwille van de triestheid van de onbeantwoorde liefde. De verloedering van de natuur, het ontginnen van de bossen waren goed beschreven. Een boek om langzaam en rustig te lezen en te genieten van de taal.
Vragenlijst
Wat is het thema, de motieven van het boek? Wat is de betekenis van het motto?
Het thema is liefde en meer bepaald de onbeantwoorde liefde. De motieven zijn: cholera, boten die telkens een verandering inluiden, water, ouderdom, bloemen.
Het motto luidt in het Nederlands "Er is voortgang in deze streken. Ze hebben al hun gekroonde godin", tekst van Leandro Diaz. Florentino ziet Fermina als een gekroonde godin. Als hij haar voor het eerst ziet zonder haar schooluniform, gezeten op de voorgalerij van haar huis terwijl ze les geeft aan haar tante staat er: "... ze had een katoenen tuniek aan met veel plooien die vanaf haar schouders naar beneden vielen... en op haar hoofd had ze een kransje van gardenia's waardoor ze er uit zag als een gekroonde godin". In het Engels heeft het motto een deels andere tekst namelijk "The words I am about to express: they have now their own crowned godess". Een "diosa coronada". Fermina wordt in het boek nog een paar keer als een gekroonde godin beschreven. Leandro Diaz, van wie het motto afkomstig is, is een volkse singer-songwriter uit Colombia.
Wat vinden jullie van de schrijfstijl van Marquez. Kan je voorbeelden aanhalen?
In dit boek vertelt de schrijver de geschiedenis van de verschillende protagonisten niet chronologisch. Er zijn sprongen in de tijd. Ook zet hij vaak de lezer op het verkeerde been. Je denkt dat er iets gaat gebeuren of dat hij ergens over zal doorvertellen en dan verandert hij plots van tijd, plaats en onderwerp.
Zijn schrijfstijl is erg beeldend en hij heeft een mooi taalgebruik: over de gezonken schepen "... want het was net alsof ze met hun eigen tijd en ruimte waren gezonken, vandaar dat ze daarginds nog verlicht werden door dezelfde zon van elf uur 's ochtends op zaterdag 9 juni toen ze waren vergaan"; dokter Urbino over zijn moeder na de dood van zijn vader: "... maar die nu op een zacht vuurtje aan het verwelken was in de kamferaura van de rouwfloersen van haar weduwschap"; de vader van Urbino : "... en de engel van de dood dreef even in het koele halfdonker van het kantoor en ging weer door het raam naar buiten, in het voorbijgaan een stroom van veren achterlatend, maar het kind zag ze niet". Over dokter Urbino als oudere man: "... en juist in de tijd dat hij haar het meest nodig had, omdat hij met een handicap van tien jaar eenzaam, tastend voor haar uit liep in de nevelen van de ouderdom en met de nog grotere handicaps dat hij een man was en zwakker". Er komt ook veel humor in voor: Fermina wordt naar een school gestuurd om te worden onderwezen in "de kunst en het ambt van ijverige en onderworpen echtgenote"; als Florentino op het kerkhof zijn serenades op viool speelt 'ontsnapte hij als door een wonder aan een standrechtelijke executie op beschuldiging dat hij een spion was die codeboodschappen in sol naar de schepen van de liberalen stuurde..."
Waarom vergelijkt de schrijver de liefde met cholera?
De liefde van Florentino voor Fermina, die niet wordt beantwoordt, is als een ziekte. Toen Florentino op een antwoord van Fermina wachtte op zijn eerste brief "kwamen er als complicatie bij zijn verlangen aanvallen van diarree en groen braaksel... en zijn moeder schrok hevig omdat zijn toestand niet leek op de ongeregeldheden van de liefde maar op de verwoestingen die cholera aanricht" en verder "hij had aan een ondervraging... genoeg om weer eens vast te stellen dat de symptomen van de liefde dezelfde zijn als die van de cholera". En terwijl Florentino lijdt geniet hij ook van zijn martelaarschap, daarin nog aangemoedigd door zijn moeder die tegen hem zegt: "Profiteer ervan nu je nog jong bent om zoveel mogelijk te lijden". Liefde is een ziekte, liefde is lijden.
Hoe weet Florentino toch nog het hart van Fermina te veroveren?
In tegenstelling tot zijn benaderingen in zijn jeugd, die ontstuimig en hartstochtelijk waren, dwingt Florentino zich na de dood van dokter Urbino tot een meer geduldige en beheerste vorm van hofmakerij. Hij wil fermina troosten na de dood van haar man en hij spreekt daarom in zijn brieven over het gewone alledaagse leven. Als hij zich kwetst aan zijn been en haar niet meer kan bezoeken komen zijn brieven na een tijd dagelijks en Fermina begint er naar uit te kijken. Toch moet zij hem ook nog terecht wijzen en vindt zij hem soms nog te ongeduldig. "Laat de tijd verstrijken" zegt zij "en we zien wel wat er van komt". Toch mist zij na een paar weken zijn trouwe bezoeken. Als Florentino haar een krantenknipsel stuurt over twee bejaarde, klandestiene geliefden die vermoord en beroofd werden moet zij haar tranen wegslikken. Als Florentino zijn bezoeken hervat vindt Fermina's dochter dat ongepast. Fermina geeft echter niet toe en zegt ze: "een eeuw geleden hebben ze mijn leven met deze arme man verziekt omdat we te jong waren en nu willen ze hetzelfde met ons uithalen omdat we te oud zijn. Ze kunnen de pot op. Als weduwen één ding voor hebben, is het wel dat er niemand meer is die ons bevelen geeft". Ze gaat dan ook op het voorstel van Florentino in om samen een bootreis te maken. En op die reis worden ze uiteindelijk toch nog geliefden.
Hebben dokter Urbino en Fermina uiteindelijk de goede liefde gevonden?
Het is niet zo heel duidelijk of dat het geval is. Voor Fermina waarschijnlijk niet want ze vraagt zich achteraf af of dit nu liefde was. Als ze met Florentino op het schip over haar huwelijk praat zegt ze: "Het is ongelofelijk hoe je zoveel jaren zo gelukkig kunt zijn, met zoveel ruzies en zoveel gedoe, verdomme zonder eigenlijk te weten of dat nou liefde is of niet". Ze waren geen van beiden verliefd op elkaar toen ze trouwden maar dokter Urbino wordt achteraf wel op haar verliefd. Het was geen passionele liefde maar toch liefde, zeker als ze al wat ouder zijn. "ze leerden elkaar tenslotte zo goed kennen dat ze, voor ze dertig jaar getrouwd waren, als het ware eenzelfde, in tweeën gedeeld wezen waren......Het was het tijdperk waarin ze elkaar beter beminden, zonder haaste en zonder excessen, en beiden waren ze zich bewuster van en dankbaarder voor hun onwaarschijnlijke overwinning op de tegenspoed".
Doet ouder worden afbreuk aan de liefde of versterkt het juist de ervaring van de liefde? Is liefde rationeel?
Als de liefde goed is dan versterkt de ouderdom en de ervaring eerder de liefde, de verknochtheid aan elkaar. Men let minder op bijkomstigheden, er is meer acceptatie. Men wil elkaar niet meer veranderen en dat geeft rust. Een liefde die al niet goed was kan met het ouder worden echter ook helemaal ontsporen, zeker als men noodgedwongen meer tijd met elkaar moet doorbrengen. Voor Florentino en Fermina is de liefde op latere leeftijd wel positief: "ze hadden samen voldoende meegemaakt om te beseffen dat liefde liefde was in welke tijd en op welke plaats dan ook, maar des te interessanter hoe dichter bij de dood".
Liefde kan rationeel zijn, verliefdheid is dat niet. De liefde van dokter Urbino en Fermina is rationeel ontstaan en het werd toch nog een goede liefde.
Welk cijfer geven jullie aan het boek?
Gemiddeld 7,25
Meer over de schrijver
http://www.boekentaal.info/id131.htm
______________________________________________________________________________________________________________________________________________________
Lea - Pascal MERCIER
Korte samenvatting
Adrian Herzog, een chirug uit Bern, ontmoet in het zuiden van Frankrijk zijn stadsgenoot Martijn van Vliet, een wetenschapper. Ze reizen samen terug naar Zwitserland en tijdens de reis vertelt Van Vliet de tragische geschiedenis van zijn dochter, Lea. Zij is acht jaar als haar moeder overlijdt en sindsdien sluit ze zich volledig op in haar eigen wereld. Haar vader wil haar graag gelukkig zien maar hij slaagt er niet in terug 'licht in haar ogen' te krijgen. Op een dag horen ze samen een vrouw muziek van Bach spelen op een viool en Lea is enorm geboeid. Haar vader koopt een viool voor haar en ze blijkt een groot talent te hebben. Zij is echter zo gedreven dat er voor niets anders meer plaats is in haar leven. En dat loopt dramatisch af, zowel voor vader als dochter.
Mening van de groep
Het boek werd unaniem positief ervaren hoewel er ook wat mindere kantjes te bespeuren waren zoals de nogal overdreven manier waarop Van Vliet zich uit en de verwijzingen naar het filmpersonage Tom Courtenay die nogal gekunsteld zijn. Iedereen vond het boek boeiend, heeft het met plezier gelezen. Een goed psychologisch boek, ontroerend ook, goede beschrijving van de vader-dochter relatie. De vader die alles wil doen om zijn dochter gelukkig te maken en toch daarmee ook verantwoordelijk wordt voor haar ongeluk. Er was wel nieuwsgierigheid om meer te weten te komen over de 'Magrebijn', zijn rol werd te weinig uitgediept.
Vragenlijst
Wat is het thema van het boek? De motieven?
De hoofdpersonen in het boek zijn twee mannen die niet op een normale manier met hun dochter kunnen omgaan vandaar dat je als thema de relatie vader-dochter kan beschouwen. Dit naast motieven als eenzaamheid, vervreemding, verdriet, onmacht en zelfvernietiging.
Wat is er met Lea aan de hand? Hoe vinden jullie de uitwerking van de relatie tussen haar en haar vader? Is er van de kant van de vader sprake van liefde, plichtsbesef, schuldbesef? Had de vader een andere beslissing kunnen nemen? Was het echt zo onafwendbaar wat er gebeurde?
Lea is iemand die nooit werd begrensd. Ze gooit zich 100 % op iets of iemand: viool spelen, Marie, later David Levy. Zowel zij als haar vader zijn grenzeloos. Je komt niet te weten hoe Lea was voor de dood van haar moeder. Was ze toen een min of meer 'normaal' kind? Als haar vader op een andere manier met haar was omgegaan, haar obsessies had begrensd, was ze misschien niet volledig ontspoord. Hij weet echter niet hoe hij moet opvoeden dus was zijn oplossing voor zijn dochter alles wat ze wil mogelijk maken in de hoop dat ze zo gelukkig wordt. Hij doet dit eerder uit een soort schuldbesef om het verlies van de moeder goed te maken. Hij heeft nooit kinderen gewild maar als hij als enige ouder achterblijft is hij moreel verplicht voor zijn dochter te zorgen. Hij is op een ziekelijke manier met haar verbonden.Het is maar de vraag of hij op een andere manier kon handelen? Alleszins 'verdwijnt' Lea langzaam en is het al vroeg duidelijk dat hij niets daartegen onderneemt. Hij blijft machteloos toekijken. Lea zelf lijkt ook niet veel liefde te voelen voor haar vader. Op enkele zeldzame momenten na zijn ze samen niet gelukkig. Deze vervreemding tussen een vader en dochter wordt erg goed uitgewerkt in het boek.
Een vriendin vond het een echt mannenboek. Vinden jullie dat ook?
Neen dit is niet echt een mannenboek. Het boek heeft een universeel thema: de vader/dochterrelatie. Het is dus een boek voor zowel mannen als vrouwen.
Wat vinden jullie van de houding van de Maghrebijn ten opzichte van de vader? Kan een arts zich zo tegenover een ouder opstellen? Is de ouder niet juist ook belangrijk bij het genezingsproces? En wat vinden jullie van de houding van de vader die zich niet tegen de arts verzet?
De rol van de Maghrebijn wordt niet echt uitgewerkt. Het is dan ook niet erg duidelijk hoe zijn houding werkelijk was. Misschien is wat we aan de weet komen van hem enkel hoe Van Vliet hem ziet en ervaart. Als zijn houding echt zo was dan is het wel wat vreemd enerzijds omdat de vader toch ook in de genezing en de oplossing van de problemen zou moeten betrokken worden, maar anderzijds zou je kunnen begrijpen dat een psychiater een familielid meent te moeten weghouden van een patient als die mede de oorzaak was van de escalatie van het probleem. Van Vliet reageert niet, verzet zich niet op dezelfde machteloze manier waarop hij alles wat gebeurt ondergaat.
Wat is de betekenis van het motto: "Wij werpen de schaduwen van onze gevoelens op de anderen en zij de hunne op ons. Soms dreigen we erdoor verstikt te worden. Maar zonder hen zou er geen licht zijn in ons leven" ?
Op pagina 34 van het boek zeg Van Vliet zelf "dat wat ik meende te weten alleen de schaduw was die mijn eigen gedachten op haar wierpen"; Lea is in die zin het slachtoffer van de projectie van haar vader. Hij denkt de oplossing van haar verdriet om het verlies van haar moeder te hebben gevonden. Viool spelen alleen kan haar redden. Als zij verdriet heeft om David Levy en hem zijn dure viool waarop ze mocht spelen teruggeeft overschrijdt Van vliet alle grenzen van het geoorloofde om haar een nog oudere, duurdere en betere viool te geven in de gedachte dat zij dan er over heen geraakt en opnieuw gaat spelen. Niets van dit alles echter is een oplossing voor Lea die helemaal er onder door gaat. Wat het licht in hun levens betreft: er was niet vaak licht in hun gemeenschapplijke leven. Het waren eenzame mensen zonder vrienden, niet in staat tot gezonde contacten met anderen. Er was enkel licht op de zeldzame momenten dat alles goed ging.
Welke rol spelen Marie Pasteur, David Levy, de mevrouw die violen verkoopt, Adrian Herzog?
Marie Pasteur en David Levy gebruiken in zekere zin Lea om hun eigen frustraties te verwerken. De vrouw die violen verkoopt speelt een ondergeschikte rol maar ze is wel aardig. Zij waarschuwde Van Vliet maar tevergeefs. Adrian Herzog speelt een belangrijke rol. Hij is voor Van vliet een klankbord, een niet betrokken persoon die het verhaal kan vertellen en dat versterkt het boek.
Wat vinden jullie van de schrijfstijl? En van de opbouw van het boek?
De schrijfstijl is wel goed maar soms wordt er wel een nogal gezwollen en dramatische taal gebruikt. De ik-figuur in het boek is dan eens Adroa, Herzog en dan weer Van Vliet. Dat maakt het soms wel verwarrend. De sprongen in de tijd en in onderwerpen maken het verhaal wel boeiend.
Welk cijfer geven jullie dit boek?
Gemiddeld 7,5
Meer over de schrijver
De echte naam van Pascal Mercier is Peter Bieri. Hij werd geboren in Bern (Zwitserland) in 1944. Hij studeerde filosofie en is hoogleraar in Berlijn. Onder zijn eigen naam publiceerde hij filosofische werken. De romans die hij schreef onder het pseudoniem Pascal Mercier zijn 'Nachttrein naar Lissabon', 'Perlmann's zwijgen', 'Lea' en 'De pianostemmer'. Zijn romans hebben ook filosofische thema's: eenzaamheid, vervreemding, de zin van het leven, het maken van keuzes, verantwoordelijkheid.
De stem van je hart - Susanna TAMARO
Korte samenvatting
Olga, een oudere vrouw, kijkt via niet verzonden brieven aan haar kleindochter op haar leven terug. Ze heeft best veel meegemaakt en realiseert zich ook dat ze veel verkeerd deed. Ze wil haar kleindochter, die ze zelf heeft opgevoed, voor die fouten behoeden.
Mening van de groep
Op een paar uitzonderingen na was de groep niet zo enthousiast over het boek. Het werd vergeleken met 'Het huis in de Via Manno', waarmee het wel wat overeenkomsten heeft, en die vergelijking viel niet in het voordeel uit van 'De stem van je hart'.
De positieve punten: idee van het boek is wel knap, namelijk een oudere vrouw die haar kleindochter via een soort dagboek over haar leven vertelt en het wil verklaren. Het was gemakkelijk om te lezen, toegankelijk, soms wel boeiende gedachten, ideeën en beeldspraak.
De negatieve: vergezochte beeldspraak, te weinig diepgang, weinig persoonlijke betrokkenheid, personages die niet voldoende zijn uitgewerkt om een juiste kijk op die personen en hun relaties te krijgen, Olga zeurt en wentelt zich nogal in zelfbeklag zodat het boek na een tijd begint te vervelen.
Vragenlijst
Hoe vind je het uiterlijk van het boek? Past het bij de inhoud?
De afbeelding op de uitgave van de Wereldbibliotheek past wel bij het boek: een weliswaar Oosterse vrouw in een tuin met veel bloemen en bomen achter een groot ouder huis. Het is een schilderij van Edouard Vuillard genaamd 'Le Clos Cézanne à Vaucresson'(zie ook 'Damo Legi in de kunst'). De omslagen van de andere edities passen minder bij de inhoud van het boek.
Ben je het eens met hierna volgende beweringen uit de pers? Zo ja, geef voorbeelden. 'Te weinig schrijvers slagen er in om op zo een zuivere toon zulke hartverscheurende dingen te zeggen' en 'Tamaro verstaat de kunst van het schrijven: haar zinnen zijn eenvoudig en doeltreffend, haar beelden nieuw en verrassend'
Wat de eerste uitspraak betreft: het boek is erg beschrijvend en niet zo betrokken, nogal afstandelijk geschreven. Soms heb je mededogen met Olga om wat ze meemaakte maar dat mededogen verdwijnt dan weer door haar zeurderige toon die irritatie opwekt. Wat de tweede uitspraak betreft: de zinnen in het boek zijn inderdaad eenvoudig en sommige beelden zijn inderdaad nieuw en mooi zoals de tekst op de achterflap: 'Die nacht had ik ineens iets gemerkt, en wel dat er tussen onze ziel en ons lichaam heel veel raampjes zijn; als ze openstaan, gaan daar de emoties doorheen, als ze op een kier staan sijpelen ze er met moeite door, alleen de liefde kan ze allemaal tegelijk opengooien, in één klap, als een windvlaag'. Andere beelden zijn nogal vergezocht en komen geforceerd over. Citaten uit boeken en kranten worden te vaak aangehaald en dat is zo droog en verveelt op de duur: op blz. 41 'in de boeken die ik heb gekocht ... had ik ergens zien staan dat de keuze van het gezin waarin je geboren wordt geleid worde door de kring van wedergeboorten...' en onmiddellijk daarna in de volgende alinea 'Onlangs heb ik in de wetenschappelijke bijlage van een krant gelezen dat de evolutie misschien niet zo verloopt als we altijd gedacht hadden....'. De schrijfster zet wel een geloofwaardig personage neer maar geeft je wel een beeld van een zeurderige oude vrouw terwijl ze waarschijnlijk een levenswijze oude vrouw wilde ten tonele voeren.
Het boek staat vol metaforen. Geef voorbeelden. Kan je dat waarderen?
Voorbeelden van metaforen: levens van Olga's moeder en grootmoeder zijn als vuurpijlen die bij het afsteken ontploffen en niet omhoogschieten; veranderingen in het leven als het doorbreken van een cirkel; de kleindochter die zich afsluit zit opgesloten in een harnas; de weg van het leven is een wandeling met vele tweesprongen waarbij je telkens moet kiezen en waarbij je het risico loopt in het kreupelhout te verdwijnen; de relatie van Olga met haar dochter is die als van een boom en een plant die op die boom parasiteert en tenslotte doet afsterven; het leven sleurt je mee alsof je in een rivier wordt gegooid, je kan je af en toe vasthouden aan een stronk maar dan grijpt de stroom je weer en ga je kopje onder, drijf je verder; Er staan heel veel metaforen in het boek, soms erg mooie maar ook vergezochte of al vaak gebruikte. Het gebruik van metaforen moet niet overdreven worden anders verrast het niet meer.
Verklaar de titel. Waar in het boek kom je de titel tegen. Men noemt het boek een pleidooi om de stem van je hart te volgen. Vind jij dat ook?
Het hele boek en het levensrelaas van Olga is een raad aan haar kleindochter om in haar leven de stem van haar hart te volgen. Olga zelf vindt dat ze dat niet genoeg heeft gedaan bijvoorbeeld toen ze zich niet verzette tegen haar vader die niet wilde dat ze naar de universiteit ging en toen ze trouwde met iemand van wie ze niet echt hield. Olga wil voorkomen dat haar kleindochter in dezelfde vallen trapt. De titel van het boek kom je meermaals tegen in het werk zelf. Op blz. 140 zegt de priester waarmee Olga wandelingen onderneemt: 'wantrouw alles behalve wat je eigen hart zegt'. Op blz 149 als Olga spreekt over hoe de kleindochter haar hond Buck heeft uitgekozen: 'tussen het beroep dat het uiterlijk op je deed en de stem van het hart heb je zonder enige twijfel, zonder enige aarzeling, de stem van je hart gekozen'. De allerlaatste zin van het boek luidt: 'Beweeg je niet, wees stil en luister naar je hart. Wanneer dat tot je spreekt, sta dan op en volg zijn stem'. Olga zou graag willen dat haar kleindochter in het leven staat zoals ze voor haar hond heeft gekozen en dat is wel een mooi beeld. Maar wat is de stem van je hart? Iets doen vanuit een innerlijke overtuiging, je niet aanpassen aan anderen als je je daar erg ongelukkig bij voelt. De titel impliceert meer dan het boek je biedt. Het pleidooi om de stem van je hart te volgen overtuigt niet.
Het boek bevat een motto. wat is de relatie met de titel van het boek?
Het motto komt neer op: wat is de zin van het leven. Is er een hogere instantie die je leven bepaalt of kan je zelf je lot bepalen. Als je de weg van je hart volgt bepaal je zelf voor een groot deel je lot.
Wat is het thema en wat zijn de motieven?
Het thema is de zoektocht naar de stem van je hart, leven naar je overtuiging. Terugkerende motieven zijn: spijt, verbondenheid met de natuur, de intergenerationele problematiek: geen liefde kunnen geven wat van generatie op generatie wordt doorgegeven.
Ilaria is in haar eerste vier jaren een gelukkig kind. Waardoor gaat het mis? Wat is de rol van Olga daarbij?
Als Ilaria 4 jaar is overlijdt Ernesto, de minnaar van Olga. Zij is daardoor zo aangedaan dat ze geen aandacht meer besteedt aan het kind en haar overlaat aan een kindermeisje. Dit heeft Ilaria blijkbaar erg geraakt. Veel van de ontwikkeling van Ilaria komen we echter niet te weten in het boek. Ze wordt beschreven als een moeilijke, labiele en neurotische vrouw. Maar kan dat allemaal voortkomen uit het afwijzen door de moeder op zo jonge leeftijd? Op een gegeven ogeblik in je leven kan je je toch niet meer blijven verschuilen achter wat er je in je jeugd is aangedaan en moet je zelf het heft in handen nemen. Ilaria was daar blijkbaar niet toe in staat.
Op bladzijde 88 zegt Olga van zichzelf dat ze van jongs af aan alleen maar leugens heeft verteld en daardoor 3 levens heeft vernield. Welke zijn dat en ben je het daarmee eens?
Olga bedoelt dat ze haar eigen leven, dat van haar dochter en dat van haar kleindochter heeft vernield. Ze zou haar eigen leven vernield hebben door niet de stem van haar hart te volgen, dat van haar dochter door zich van haar af te keren nadat Ernesto is gestorven. Het is echter allerminst duidelijk waardoor zij het leven van de kleindochter zou hebben vernield. Dit leven is ook nog erg jong en er kan nog vanalles gebeuren. Je kan je eigen leven verknoeien en anderen pijn doen of beschadigen maar op een zeker punt moet elke volwassene toch zelf de verantwoordelijkheid voor het eigen leven opnemen en het verleden van zich af trachten te schudden.
Hoe vindt je de drie vrouwen: oma Olga, moeder Ilaria en de kleindochter. Sympathiek of niet?
Het zijn alledrie heel gewone mensen met hun goede en minder goede kanten. Ilaria is wel een tragische figuur en komt over als een kreng. De kleindochter lijkt ook niet sympathiek omdat ze haar grootmoeder die voor haar zorgde zo in de steek laat zonder iets van zich te laten horen. Olga komt wel liefdevol over ten opzichte van haar kleindochter. Het feit echter dat zij haar kleindochter niet verwittigde toen ze een beroerte kreeg wordt niet door iedereen als positief ervaren. Maar alles bij elkaar weten we enkel wat Olga vertelt, is het verhaal door haar gekleurd en zouden de andere twee vrouwen wellicht een heel ander verhaal vertellen over hun relatie met haar.
Welk cijfer geeft je het boek?
Gemiddeld 6,5.
Meer over de schrijfster
Susanna Tamaro werd in 1957 geboren in Trieste in Noord Italië. Haar familie is verwant aan de bekende Italiaanse schrijver Italo Svevo. Kort na haar geboorte zijn haar ouders gescheiden en Susanna groeide op bij haar grootmoeder. Ze behaalde eerste een lerarendiploma en ging nadien in Rome waar ze een regisseursopleiding volgde. Nog tijdens haar studies begon ze te schrijven, zowel boeken voor kinderen als voor volwassenen. Ze won meerdere prijzen met haar romans. In 2006 schreef ze een vervolg op 'De stem van je hart' namelijk 'Luister naar je stem' ('Ascolta la mia voce' in het Italiaans). Dit boek werd geschreven vanuit het standpunt van Martha (Elena in de Italiaanse oorspronkelijke versie) de kleindochter van Olga. Susanna Tamaro woont nu op het platteland samen met haar dieren in de streek van Orvieto.
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
De uren - Michael CUNNINGHAM
Korte samenvatting
Zoals het boek "Mrs. Dalloway" van Virginia Woolf een dag uit het leven van Mrs. Dalloway beschrijft, vertelt "De uren" een dag uit het leven van drie verschillende vrouwen: de schrijfster Virginia Woolf in de jaren 20 van de 20e eeuw, op het ogenblik dat zij het boek "Mrs. Dalloway schrijft, mrs. Laura Brown, een jonge huisvrouw en moeder in een Amerikaans voorstadje net na de Tweede Wereldoorlog, en Clarissa Vaughan, een uitgeefster van middelbare leeftijd in New York op het einde van de 20e eeuw. Mrs. Dalloway is de rode draad die hun levens verbindt maar verder hebben zij nog veel gemeen: zij reflecteren over het leven, de natuur, de liefde, zij stellen zich vragen bij hun leven en bij de keuzes die ze maakten of nog willen maken. "The hours" was overigens ook de oorspronkelijke titel die Virginia Woolf aan haar boek wilde geven dat uiteindelijk Mrs. Dalloway werd genoemd.
Mening van de groep
Erg mooi boek ook bij tweede lezing. Het is mooi omwille van de verhalen van drie vrouwen die worstelen met hun identiteit, hun leven, de keuzes die ze maakten, alledrie gevoelig en niet erg zeker van zichzelf. Het is ook een mooi boek omwille van de taal en de stijl van de schrijver, een erg beeldend taalgebruik dat je in de ziel van de 3 vrouwen laat doordringen. Knap overigens dat dit zo treffend werd beschreven door een mannelijk auteur - De verhalen boeiden minder dan de details en de schrijfstijl. Mrs. Brown was wel een erg boeiende figuur - Een mooi boek, erg mooie overgangen tussen en verwevenheid van de levens van de drie vrouwen. Het boek toonde ook aan dat er in de loop van de tijd niet veel veranderde - Vond het boek niet zo boeiend en de levens van de drie vrouwen wel erg saai. Het was wel mooi hoe de verhalen in elkaar liepen en het einde vond ik erg verrassend - In het begin duurde me alles te lang en had ik geen geduld om verder te lezen. Maar gaandeweg werd het steeds mooier, vooral het in elkaar grijpen van de drie levens en kreeg ik ook meer waardering voor de beschrijvingen die toch wel mooi werden verwoord - Eén van de beste boeken die ik ooit las. Ik heb het drie keer gelezen en twee keer naar de gelijknamige film gekeken. Ik vond het boeiend vanaf het begin. Ik was meteen onder de indruk de eerste keer dat ik het las, ook al omdat de sfeer waarin de vrouwen zitten en hoe de uren door te komen voor mij erg herkenbaar is, tot zelfs de optie waarvoor Virginia koos toe. Dit werd allemaal erg goed beschreven.
Vragenlijst
Welk personage spreekt je het meest aan / vind je het meest boeiend?
In een andere leesclub werd het boek ook wel langdradig gevonden of ergerden de lezers zich aan de vele bespiegelingen. Had jij dat ook?
Het boek is zeker niet langdradig. De bespiegelingen maken het juist boeiend en mooi. Het innerlijke leven van de verschillende personages is interessanter dan hetgeen ze doen en meemaken.
Er wordt telkens heen en weer gesprongen tussen de drie hoofdpersonen. Was het fijner geweest als de schrijver steeds wat langer bij de verschillende personages stil zou staan?
De verhalen die van de ene op de andere hoofdpersoon springen voorkomen dat het boek saai wordt en zorgen ervoor dat je geboeid blijft. De overeenkomsten tussen de drie vrouwen vallen zo ook meer op.
Welke passage(s) is (zijn) je het meest bijgebleven?
De proloog van het boek, waarin over de zelfdoding van Virginia Woolf wordt verteld laat de grootste indruk na. Het is ook erg mooi geschreven. Zelfs nadat ze al verdronken is wordt ze nog als een levend mens beschreven. "Uiteindelijk komt ze tot rust tegen een van de pijlers van de brug bij Southease. .....Dit alles dringt door in de brug, weerklinkt in haar hout en steen, en dringt Virginia's lichaam binnen. Haar gezich, zijdelings tegen de pijler gedrukt, neemt het allemaal oop: de truck en de soldaten, de moeder en het kind."
Ook de zelfmoord van Richard maakte indruk, hoe hij wachtte op de terugkeer van Clarissa die zo goed ze kon nog voor hem zorgde, om dan doof te blijven voor haar smeekbede om van het venster af te komen en voor haar ogen zich te laten vallen. En vooraleer hij valt zegt hij tegen haar: "Ik geloof niet dat twee mensen gelukkiger kunnen zijn geweest dan wij", een zin die uit de afscheidsbrief van Virginia Woolf aan haar man komt. Hij lijkt zijn zelfmoord als een melodrama in scène te hebben gezet.
‘De parallellen tussen de drie vrouwen zijn verbluffend.’ Noem deze parallellen.
Er zijn inderdaad verschillende parallellen:
- Virginia Woolf schreef het boek 'Mrs. Dalloway", Laura las het en Clarissa was Mrs. Dalloway, altans zo werd ze van het begin af aan genoemd door Richard.
- Bloemen: alledrie kopen of krijgen ze bloemen, gele rozen.
- Ze keuren zichzelf voor de spiegel, beginnen hun dag met een sigaret en staan stil bij wat ze gaan eten.
- Er is bij elk van hen sprake van biseksualiteit of tenminste de suggestie er van.
- Ze twijfelen alledrie aan zichzelf. Clarissa: "... en nu ziet ze wat een kleinzielig mens ze is, veel te conventioneel, de oorzaak van veel leed. Geen wonder dat haar dochter een hekel aan haar heeft". Virginia: "ze kan haar pen oppakken en er achter komen dat ze slechts zichzelf is, een vrouw in een ochtendjas met een pen in haar hand, angstig en onzeker, slechts matig begaafd, die geen notie heeft waar te beginnen of wat te schrijven". Laura: "Ze heeft gefaald. ze wilde dat het haar niets kon schelen. Er moet iets mis met haar zijn, denkt ze". Ze zijn erg gevoelig en ze denken na over de keuzes in hun leven.
Hoe denk je dat de levens van deze vrouwen na deze dag doorgaan?
Clarissa zal gewoon verder gaan met haar leven. En de anderen zullen dit ook doen maar niet voor altijd. Virginia zal 18 jaar later zelfmoord plegen en Laura verlaat haar gezin. Wanneer ze dat doet is wel niet duidelijk. Ze wordt echter vaak aangehaald als de vrouw die vergeefs probeerde te sterven en die haar gezin ontvluchtte.
Zelfdoding speelt als een rode draad door het boek. Welke personages krijgen er mee te maken?
De kleine Richie vreest er voor dat zijn moeder zal sterven of weggaan. Laura droomt van zelfmoord, stelt het zich verschillende keren voor hoe gemakkelijk het zou zijn. Virginia pleegt zelfmoord en ook Richard doet het. Clarissa is getuige van de zelfmoord van Richard.
In alle drie de verhalen speelt een zoen een belangrijke rol. Kun je uitleggen waarom?
Vooral in het leven van Clarissa speelt een zoen een erg belangrijke rol. Er is de eerste zoen tussen haar en Richard, toen ze 18 jaar was, en die ze haar hele leven niet zal vergeten. "Wat Clarissa na dertig jaar nog onverminderd voor de geest staat, is een kus in de schemering op een verdord grasveld..... Er is nog steeds die buitengewone volmaaktheid en het is deels volmaakt omdat het in die tijd zo duidelijk meer leek te beloven. Nu weet ze: dat was het moment, toen. Een ander is er niet geweest." Er is ook een al dan niet gegeven kus als zij en Richard ruzie krijgen en zij besluiten hun relatie te verbreken. "Een kus? Had Richard haar gekust, of had zij, Clarissa, alleen gedacht dat Richard haar zou kussen en had ze zich afgewend, Of ze nu wel of niet hadden gekust op deze hoek..... ze hadden in elk geval ruzie gemaakt en hadden hier of ergens anders, niet lang daarna, afgezien van hun kleine experiment...". Tenslotte is er de laatste kus die Richard haar wil geven en waarbij zij hem haar wang in plaats van haar lippen aanbiedt. "Ze zou hem vergiffenis vragen omdat ze ervoor was teruggedeinsd hem op de mond te kussen, op wat zijn sterfdag zou blijken te zijn, en voor het feit dat ze zich had wijsgemaakt dat ze dat akkeen maar om zijn gezondheid had gedaan".
Bij Virginia speelt de kus die zij haar zus geeft een rol. Bij Laura is het de kus van Kitty. Het zijn voor beiden verboden en ook opwindende kussen.
Ook is het woord ‘genoeg’ belangrijk (pag. 159, 180, 204). Was het genoeg?
Blz. 159 Mrs. Woolf: "het is genoeg, houdt ze zichzelf voor. Ze probeert het te geloven. Het is genoeg in dit huis te zijn, bevrijd van de oorlog, met een avondje lezen in het verschiet, daarna dlapen en dan 's ochtends weer aan het werk. Het genoeg dat de straatlantaarns gele schaduwen tussen de bomen werpen"
Blz. 180, Clarissa: "Sally geeft haar de bloemen en heel even zijn ze allebei gewoon volmaakt gelukkig. Ze zijn er, op dit moment, en het is ze op een of andere manier gelukt om achttien jaar lang van elkaar te blijven houden. dat is genoeg. Op dit moment is het genoeg".
Blz. 204, Laura: "Stel dat dit moment tijdens het eten - dat evenwicht, die kleine volmaaktheid - genoeg zou zijn? Stel dat je besloot dat je niet meer nodig had?".
Bij Clarissa lijkt het wel min of meer genoeg te zijn. Voor Virginia en Laura is het dat duidelijk niet. Ze trachten er zich enkel van te overtuigen dat dit zo is maar dat blijft niet lukken. De ene pleegt uiteindelijk zelfmoord en de andere verlaat haar gezin om alleen in Canada te gaan wonen.
Er wordt ook vaak geschreven over hoe de tijd, de uren door te komen, alsof het leven iets is wat je moet ondergaan.
De vraag of dit leven dat ze nu hebben genoeg is wordt ook in een andere vorm gesteld waarbij de nadruk op het belang van het nu, het heden wordt benadrukt, en dit in de herhaling van zinnen die beginnen met 'dit is nu..., dit is dus...., hier zijn dan.....
Michael Cunningham is homoseksueel en homoseksualiteit is een terugkerende thematiek in zijn werk. Op welke manieren uit zich dit in ‘De Uren’?
Er is in het hele boek niemand te vinden die een bevredigende heteroseksuele relatie heeft. Virginia Woolf, van wie we weten dat ze ook relaties met vrouwen had, wordt erg geraakt door de kus van haar eigen zus Vanessa. Laura droomt van de kus van Kitty en van wat er verder zou kunnen gebeuren. Clarissa heeft ooit een relatie gehad met de homoseksuele Richard en leeft nu al 18 jaar samen met Sally.
Stream of consciousness (bewustzijnsstroom): ‘Op het eerste gezicht vaak onsamenhangende ‘stroom’ van gedachten, gevoelens, stemmingen, verlangens, waarmee schrijvers hun personage van binnen uit trachten te tekenen.’ Viriginia Woolf experimenteerde hiermee. Michael Cunningham past dit principe ook toe. Bij welk(e) personage(s) en hoe uit zich dat?
Bij alle drie de vrouwen verneem je voortdurend hetgeen in ze omgaat en dit niet geordend maar zoals de gedachten opkomen en vorm krijgen. Het geeft je als lezer het gevoel in de geest van de vrouwen te kunnen kruipen.
Wat is het thema van het boek? Wat betekent het motto? Zijn er terugkerende motieven?
Het thema: keuzes maken, levenskeuzes. Motieven: bloemen, luchten en landschappen in mindere mate. Het eerste motto, de tekst van J.L. Borges verwijst naar de zoektocht naar geluk.
Voor menigeen is het een verrassend einde. Was dat ook voor jou zo? Wat vind je van het einde?
Welk cijfer geef je het boek?
Gemiddeld 8,25.
Belinda's mooi geglazuurde cake (waar Laura nog een puntje aan kan zuigen!)
Meer over de schrijver
Michael Cunningham werd geboren in 1952 in Ohio en groeide op in Californië. Hij studeerde Engelse literatuur en "creative writing". In 1990 publiceerde hij zijn eerste boek "Het huis aan het einde van de wereld". In 1995 verscheen "Bloedverwanten" en "De uren" werd uitgegeven in 1998. In 2005 volgde het boek "Stralende dagen". Voor "de uren" ontving hij de Pullitzerprijs. Het boek werd ook zeer succesvol verfilmd.
http://www.michaelcunninghamwriter.com/biography/
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Het verre licht - Colum MC CANN
Korte samenvatting
Het boek is samengesteld uit twee verhalen, enerzijds dat van Nathan Walker, de tunnelbouwer, anderzijds dat van Boomkikker, een gewezen hoogtewerker die zich in de tunnels heeft teruggetrokken na een persoonlijke tragedie in zijn leven. Stilaan lopen beide verhaallijnen echter naar elkaar toe en wordt duidelijk op welke wijze Boomkikker met Nathan Walker is verbonden.
Mening van de groep
Negatief: een erg triest en naargeestig boek, hard en luguber ook. Wat al te veel kommer en kwel in het leven van Walker en zijn familie. Het boeide niet en was erg traag en vaak saai. Te uitgedacht en geconstrueerd. Vooral het eerste deel is moeilijk door te komen.
Positief: wel mooi taalgebruik, omschrijvingen en beeldspraak. De sociale geschiedenis die er in werd beschreven was wel boeiend, en ook de twee naast elkaar staande verhalen die toch achteraf met elkaar te maken hebben. Een iemand vond het bij eerste lezing niets maar bij een tweede poging werd het plots wel een erg mooi en boeiend boek.
Vragenlijst
Meer over de schrijver
Colum McCann werd in 1965 geboren in Dublin (Ierland). Hij werkte aanvankelijk als journalist. Op tweeëntwintigjarige leeftijd nam McCann ontslag als verslaggever en vertrok uit Ierland naar de Verenigde Staten waar hij verschillende jobs had o.a. als taxichauffeur en als hotelportier. Hij maakte ook een twee jaar durende fietstocht doorheen de Verenigde Staten terwijl hij onderweg in zijn onderhoud voorzag door allerlei baantjes aan te nemen. Hij werkte daarna 2 jaar lang als begeleider van moeilijke jongeren. Daarna trouwde hij en reisde met zijn vrouw naar Japan waar hij Engelse les gaf. Na anderhalf jaar vestigde het echtpaar zich in New York waar zij nog steeds wonen. Rond die tijd schreef McCann zijn langverwachte debuut: de verhalenbundel ‘Vissen in de nachtzwarte rivier’ gevolgd door de roman ‘Zanghonden’. ‘Het verre licht’ verscheen onder meer in Amerika, Engeland, Frankrijk, Duitsland, Italië, Brazilië, Portugal, Denemarken, Griekenland en Japan. McCann doet veel onderzoek voor zijn werk. Zo verbleef hij voor Het verre licht bijna een jaar bij de daklozen in de tunnels onder New York. Na “Het verre licht” schreef hij nog drie romans: “Danser” (2003) over Rudolf Nurejev, “Zoli” (2007) over een Roma vrouw en “Laat de aarde draaien” in 2009, over de koorddanser Philippe Petit die in 1974 tussen de Twin Towers wandelde op een koord. Voor dit boek won hij de National Book Award in 2009.
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
De dame in het blauw - Noëlle Châtelet
Korte samenvatting
Het boek omvat drie verhalen. Het eerste, de dame in het blauw, gaat over Solange, een succesvolle vrouw van middelbare leeftijd, die op een dag beslist haar drukke leven vaarwel te zeggen en als een oude vrouw te gaan leven. Het tweede boek, De mevrouw in het rood, vertelt het verhaal van Marthe, een 70-jarige vrouw, die nog een mooie liefde beleeft. Het meisje in het geel, het derde deel, gaat over Mathilde, de zesjarige kleindochter van Marthe, die met haar moeder op vakantie gaat op het platteland en daar een eerste liefde kent.
Mening van de groep
Positief: leuk boek, vlot leesbaar en aandoenlijk geschreven. De drie delen bij elkaar zijn lovenswaardig. Wel mooie taal, het verhaal van de vrouw die genoot van het nietsdoen is benijdenswaardig. Ze geniet van eenvoudige zintuiglijke waarnemingen.
Er was een groot verschil in appreciatie van de 3 verschillende boeken. Het eerste deel werd door de meerderheid vergezocht gevonden maar wel goed geschreven, het tweede het mooist, het derde ongeloofwaardig;
Negatief: het eerste deel: slecht, verhaal boeide niet, dramatisch en aanstellerig, vergezocht idee, saai en overtrokken, Solange gedraagt zich als een hoogbejaarde en daar kon men moeilijk inkomen. Het derde deel: totaal ongeloofwaardig, taal en beleving niet mogelijk voor een kind van 6, de voortdurende herhalingen stoorden.
De vraag wordt gesteld of de verschillende verhalen aan kwaliteit hebben ingeboet omwille van een minder goede Nederlandse vertaling?
Vragenlijst
Kan je je identificeren met één van de hoofdpersonages?
Wat Solange betreft: je er mee identificeren is moeilijk. Maar toch is het benijdenswaardig als je zo kan leven dat je alle druk achter je laat, als je in alle rust kan genieten van het nietdoen, van de kleine dingen die rond je gebeuren. Je zou enerzijds kunnen zeggen dat Solange in het hier en nu wil leven. Een andere visie is dat ze zich uit het leven heeft teruggetrokken. Je kan ook in het hier en nu leven zonder je van en voor iedereen af te sluiten. Tot op zekere hoogte is het wel herkenbaar en begrijpelijk. Het is nodig in het leven af en toe stil te staan. Maar dat Solange dit zo extreem doet, dat ze zelfs een kamer in een rusthuis voor bejaarden neemt om daar in de tuin te zitten, dat ze zich als een bejaarde gedraagt dat ergerde wel. Dit lokte de discussie uit over het verbinden van je eigen gevoelens aan een boek. Dit moet wel kunnen. Het zou saai zijn als we een boek lezen en zeggen 'dat heeft de schrijver bedoeld' zonder dat je er je eigen normen en waarden aan verbindt. Je moet het ook over de gevoelens die het bij je oproept kunnen hebben. Het is niet zo dat een boek in se slecht is als het niet realistisch is. Maar als dat gebrek aan realisme je als lezer stoort dan moet dat ook in een bespreking kunnen gezegd worden.
In een interview over dit boek heeft de schrijfster gezegd dat ze er zich mee wilde afzetten tegen de huidige maatschappij van commercie, uiterlijk en schone schijn. Naar onze mening kwam dit toch niet erg duidelijk naar voren in 'De dame in het blauw'. Het lijkt eerder een verhaal over een plots opkomende gril van een vrouw die wel een druk leven lijdt dan een statement tegen hoe onze huidige samenleving functioneert. Als je er je tegen wil afzetten dat in de Westerse samenleving de jeugd en de schoonheid wordt verheerlijkt en tot norm verheven, dan kan je beter er mee stoppen moeite te doen om er jonger uit te zien dan je bent, niet meer al de modegrillen te volgen en dan op die manier IN de maatschappij te blijven functioneren in plaats van de hele dat in kamerjas en pantoffels achter het raam naar het leven buiten te kijken.
Niemand van ons heeft al de leeftijd van Marthe uit het tweede boek heeft maar toch lijkt het wel leuk en aanlokkelijk op die leeftijd nog een mooie liefde te beleven. Marthe voelde van de drie hoofdpersonen alleszins het meest dichtbij.
Zijn de verhalen gerelateerd aan de grote stad?
Het eerste en het tweede boek zijn echte verhalen uit een stad. In het derde boek gaan stadsbewoners op vakantie op het platteland. Maar het zijn drie verhalen van stadsbewoners.
Kunnen de vertelde verhalen ook een mannelijke hoofdpersoon hebben?
Het eerste verhaal is zo extreem dat je het niemand echt ziet doen. Zowel mannen als vrouwen kunnen er voor kiezen om een stap terug te zetten en in het hier en nu te gaan leven. Ook het beleven van een grote liefde op hoge leeftijd kan zowel voor mannen als voor vrouwen. De verhalen zijn wel duidelijk van uit een vrouwelijk standpunt beschreven. het verhaal van de kleine Mathilde is een echt verhaal over een meisje.
Zie je maatschappijkritische elementen in de verhalen?
In het eerste boek: de drukte en de stress in de huidige samenleving. De drukke straten 's morgens vroeg, iedereen is gehaast en dan loopt daartussen een oude vrouw die heel rustig aan haar eigen tempo gaat, een storend element in de haar omringende drukte.
In het tweede verhaal wordt verwezen naar het onbegrip dat er is voor oudere mensen die nog verliefd worden. Het is heel realistisch beschreven.
In het derde boek zijn niet zo duidelijk maatschappijkritische elementen aan te wijzen.
Wat vind je van het einde van het eerste boek?
Op het einde van 'de dame in het blauw' is er een jongere vrouw die Solange volgt en haar trage ritme overneemt waarna Solange weer sneller gaat stappen zoals ze vroeger deed. De cirkel is rond. Ze geeft de fakkel door en dat is wel een begrijpelijk einde van dit verhaal.
Welk cijfer geeft je het boek?
Gemiddeld 6.
Meer over de schrijfster
Noëlle Châtelet werd als Noëlle Jospin geboren in 1944. Ze is docente, schrijfster en actrice. Ze is de zus van de vroegere Franse eerste minister Lionel Jospin. Ze publiceerde zowel romans als essays.
http://www.degeus.nl/author/40.html
_______________________________________________________________________________________
De nazi en de kapper - Edgar Hilsenrath
Korte samenvatting
Het boek is een groteske satire. Het vertelt het verhaal van Max Schulz, een Duitse jongen, die opgroeit tijdens de opkomst van Hitler en het Nazisme. Zijn beste vriend is de Joodse jongen Itzik, zoon van een kapper. Max wordt nazi en massamoordenaar. Na de Tweede Wereldoorlog neemt Max de identiteit aan van zijn vriend Itzik, emigreert naar Israël en vestigt zich daar als kapper. Het verhaal wordt verteld door Max en door Itzik/Max afhankelijk van de periode waarin de figuur zich bevindt.
Mening van de groep
Vragenlijst
Het boek wordt in de ik-vorm geschreven. Door wiens ogen zien we de gebeurtenissen? Is dit een interessante manier van vertellen?
We zien de gebeurtenissen door de ogen van Max en zijn alter-ego Itzik. Het is een speciale man die op een speciale manier een speciaal verhaal vertelt. De vraag wordt gesteld of de hoofdpersoon een psychopaat is. Hij is eerder iemand die doet wat hij doet omdat het toen zo was, zo hoorde, omdat iedereen dat deed. Hij ging mee met de massa. Toch was het geen gewone meeloper voor iedereen en werd hij niet echt in de gebeurtenissen meegesleurd. Wat hij deed, deed hij eerder uit opportunisme.
Er is geen dubbelzinnigheid in de twee identiteiten van de verteller. Hij vertoonde een identiek gedrag in beide identiteiten. De schrijver laat zien heo gemakkelijk het kan gebeuren dat je dergelijke wrede daden stelt.
Het wordt omschreven als een 'groteske satire'. Herken je dit?
Er zijn veel voorbeelden aan te halen die het boek tot een groteske satire maken: de Poolse heks in het bos, het zeulen met de gouden tanden, de vrijscène bij het lijk, het uiterlijk van de echte Ariër Max (donker met haakneus) en van zijn vriend Itzik, de Joodse jongen (blond met blauwe ogen), het feit dat Max de vrijspraak krijgt terwijl hij iegenlijk boete wil voor zijn daden.
Het verhaal is ook vaak erg schrijnend maar het blijft leesbaar door de afstandelijkheid waarmee het wordt verteld.
Er worden verschillende vergelijkingen gemaakt in het boek. Kun je er enkele noemen?
De rede van Hitler op de Ölberg wordt vergeleken met de Bergrede van Jezus Christus.
De stiefvader van Max heeft een snor als Hitler maar hij is vleeseter en heeft wel een lang lid en Hitler vegetariër was en een kort lid had.
Joden worden vergeleken met bomen (5e boek, deel 9)
Wat is het thema van het boek?
Dit boek beschrijft gebeurtenissen die 40 à 60 jaar geleden plaats vonden. Vind je het nog steeds actueel?
Het is zeker nog actueel. Er zijn voorbeelden legio daarvan. Het goede en het kwade is van alle tijden.
Behalve Max die Itzik wordt zijn er nog andere gedaanteverwisselingen in het boek. Noem er enkele.
Mira verandert van dik naar dun en gaat praten nadat ze alles heeft uitgespuwd.
Het oude vrouwtje in het bos wordt 's nachts een nymfomane.
Sprookjes zijn wreed maar ze hebben ook een boodschap. Welke boodschap denk je dat Hilsenrath ons wil geven?
In de recensies wordt vaak gesproken over de fantastische humor van het boek. Ga je hiermee akkoord? Geef eventueel enkele voorbeelden.
Er worden erg gruwelijke dingen in het boek verteld en door de humor wordt het leesbaar, kan je de wreedheden gemakkelijker verwerken.
Het duurde 6 jaar voordat een uitgeverij het aandurfde om het boek in Duitsland te publiceren. Begrijp je waarom?
Het boek was waarschijnlijk erg confronterend voor de Duitsers. Het werd als ongepast ervaren een 'dader' aan het woord te laten. Dergelijke verhalen worden beter aanvaard als ze door een slachtoffer worden beschreven.
Is er ook hoop in de roman te vinden of blijf je eerder achter met een verlammend gevoel van pessimisme?
Het boek gaf geen hoop. Het was wrang en pessimistisch. er wordt niets geleerd uit het verleden? Dergelijke wreedheden gebeuren nog steeds. De mensheid is er nog steeds toe in staat.
Welk cijfer geef je het boek?
Gemiddeld 7,4.
Meer over de schrijver
Edgar Hilsenrath werd in 1926 in Leipzig geboren. Zijn vader was een succesvol Joods zakenman. Bij de opkomst van het nazisme stuurde de vader zijn gezin naar Roemenië en hij vluchtte zelf een paar maanden later naar Frankrijk. De schrijver kwam met zijn familie in een Joods getto terecht in Moghilev-Podolsk. In 1944 werden ze door de Russen bevrijd en werd Edgar in Rusland ingezet als werkkracht. Hij slaagde er in te vluchten en vanuit het bevrijde Boekarest bereikte hij Palestina waar hij zich vestigde. Hij kon echter geen vrede nemen met de tweedeling tussen Arabieren en Joden en zo vestigde hij zich in 1951 in New York. In 1975 keerde hij terug naar Berlijn waar hij nu nog woont.
Andere boeken van deze schrijver:
http://www.hilsenrath.de/Edgar_Hilsenrath/Willkommen.html
____________________________________________________________________
De roofbruid - Margaret Atwood
Korte samenvatting
Drie vrouwen, die totaal verschillend zijn, studeerden ooit aan dezelfde universiteit. Wat zij met elkaar gemeen hebben is dat een vierde vrouw, Zenia, in hun leven binnendrong en hen op een wrede en kwetsende manier hun partner afhandig maakte. Achtereenvolgens vernemen we de geschiedenissen van de drie vrouwen: Tony, Charis en Roz, vanaf hun jeugd tot hun turbulente belevenissen met Zenia. Alledrie zijn ze van mening dat Zenia dood is maar op een dag duikt ze terug op en tracht ze weer in hun levens binnen te dringen.
Mening van de groep
In tegenstelling tot de Maasdemoisellen met wie ik dit boek eerder las (zie http://users.belgacom.net/leesclub-de-maas/leesclub.htm#boek4), was de groep niet zo positief over dit boek.
Positief: het boek was wel leuk geschreven, makkelijk leesbaar, goede opbouw en toch wel boeiende figuren en goed weergegeven tijdsbeeld, eerder ideale vakantieliteratuur. Het fragment over de grootmoeder van Charis was wel mooi en ontroerend.
Negatief: boek vol karikaturen, geen boek om serieus te nemen, werd saai na een tijd, overbodige uitweidingen over veldslagen, het omkeren van woorden door Tony enerveerde, het kwam te veel voor en het had geen diepe bedoeling voor het verhaal, anticlimax op het einde daar waar een dramatische wraak meer op zijn plaats zou zijn geweest, andere boeken van Atwood zijn beter.
Vragenlijst
Wat is volgens jullie het thema van het boek? Waar gaat het over?
Het boek gaat over vriendschap, opofferingsgezindheid van vrouwen en zwakte van mannen, man-vrouw relatie, wat er gebeurt als je je leven niet zelf in handen neemt maar laat bepalen door anderen.
In een interview zegt de schrijfster zelf dat ze zich liet inspireren op het sprookje van Grimm 'De Roversbruidegom' (http://www.beleven.org/verhaal/de_roverbruidegom).'In het originele verhaal gaat het over een slecht vrouwenverslindend monster. Waarom veranderde ik het? Op een dag zat ik te denken: waar zijn al de Lady Macbeths naar toe? Zijn ze allemaal veranderd in Ophelia's die de rollen van slechterikken hebben overgelaten aan mannen? Als alle vrouwen van nature zich goed gedragen of zich niet anders durven gedragen uit angst voor antifeministisch te worden versleten, dan zijn ze beroofd van het maken van een morele keuze. Dan is er niet veel meer voor hen weggelegd in boeken dan heel veel weglopen. Anders gezegd: gelijkheid betekent gelijkheid zowel in het goede als in het kwade. Hieruit kan je besluiten dat er in dit boek slechtheid voorkomt. En waarom niet? In het leven gebeuren er erge en slechte dingen. Naarmate je ouder wordt leer je dit zeker.' (vrij vertaald uit het Engels)
Tony, Charis en Roz verschillen veel van elkaar en toch hebben ze ook veel gemeen. In welk opzicht verschillen ze van elkaar en wat hebben ze gemeen, zowel als kind dan als volwassen vrouw? In welke mate verschillen de kinderen van Charis en Roz van hun moeders?
Ze hebben het volgende gemeen: een ongelukkige jeugd, ze werden of verlaten of verwaarloosd, ze werden door hun man/vriend en door Zenia bedrogen. Ze zijn toch ook wel goede vriendinnen voor elkaar in die zin dat ze voor elkaar zorgen als ze problemen hebben. Hun mannen zijn eerder zwakke figuren. Charis en Roz voelen zich allebei schuldig tegenover hun kind(eren) hoewel ze alletwee wel toegewijde moeders zijn.
Hun persoonlijkheden zijn echter zeer verschillend: Tony is de wat geobsedeerde wetenschapster, Roz de nuchtere zakenvrouw en Charis is meer het zweverige, esotherische type. Het zijn heel verschillende vrouwen die anders in het leven staan en toch gaan ze op dezelfde manier met hun mannen om. Het is alsof het zwakke figuren zijn die tegen zich zelf en de buitenwereld moeten beschermd worden, ze rekenen hen hun daden niet aan. Zenia is de enige slechte die voor alles verantwoordelijk is.
De kinderen van Roz en Charis zijn erg leuk, realistisch, ze zullen niet in dezelfde vallen trappen als hun moeders. Ze hebben er wel wat uit geleerd. Ze houden ook veel van hun respectievelijke moeder en nemen haar niets echt kwalijk.
Tony zegt dat mensen als Zenia niet in je leven komen tenzij je hen er in toelaat. Waarom laten de drie vrouwen Zenia toe in hun leven? Aan welk doel beantwoordt zij voor hen?
Alle drie de vrouwen zijn dienstbaar, ze willen zorgen en een betekenis hebben voor iemand. Ze willen het kwade ten goede keren. En daarom laten ze, zeer naief, Zenia toe in hun leven. Ze willen voor haar zorgen, haar beter maken. Ook na hun negatieve ervaringen met Zenia twijfelen ze toch nog als ze opnieuw in hun leven komt. Er bestaan in de realiteit ook mensen als Zenia en je moet je er tegen wapenen om te voorkomen dat ze je leven binnendringen.
Tony zegt op het einde van het boek dat Zenia moedig is. Vinden jullie dat ook? Voelen jullie sympathie met Zenia?
Zenia is een demagoge, erg doortrapt. Ze weet dat informatie macht is en daarom is ze goed geïnformeerd en gebruikt ze de informatie die ze heeft om haar doel te bereiken. In die zin kan je haar dus wel moedig noemen, zeker als ze nog eens terugkeert en haar spelletje opnieuw wil spelen. Dergelijke mensen zijn ongrijpbaar en je moet ze echt wegbannen.
Je voelt geen sympathie met haar, eerder bewondering omdat ze in staat is mensen een rad voor ogen te draaien en omdat ze nog durft terug te komen wat erg koelbloedig is.
Zenia is een bedriegster. Er zijn uiteraard ook mannelijke bedriegers. Is er een verschil in de manier waarop mannelijke en vrouwelijke bedriegers in de literatuur, film, worden af- of uitgebeeld?
Slechte vrouwen zijn bitches, van vrouwen wordt toch meer verwacht dat ze goed zijn, het goede doen en nastreven. Slechte mannen worden vaker afgebeeld als toch wel sympathieke ritselaars, incarnaties van Robin Hood, te bewonderen avonturiers. Van vrouwen wordt algemeen ook niet aanvaard dat ze hun gezinnen in de steek laten terwijl dat voor een man dan weer wel kan.
Vooraan in het boek staat een citaat van Jessamyn West: "Van een ratelslang die niet bijt leer je niets". Wat is volgens jullie de bedoeling van dit citaat en van de andere twee citaten?
"Van een ratelslang die niet bijt leer je niets": vooral van pijnlijke ervaringen kan je leren, kan je wijzer worden.
"Alleen wat volledig verloren is moet steeds weer genoemd worden: er is een drang het verlorene te noemen tot het terugkeert" (Günter Grass) : Zenia was weg. Ze was bij een bomaanslag om het leven gekomen en toch bleven de drie vrouwen bezig over haar. Ze kwam dan ook terug.
"De illusie is het grootste genot" (Oscar Wilde): de drie vrouwen hadden de illusie dat ze een goede relatie hadden met hun man/vriend. Ze idealiseerden die relatie. Ze hadden de illusie dat ze de mannen nodig hebben om gelukkig te zijn. Ze kunnen wel zelfstandig leven maar emotioneel blijven ze van de mannen afhankelijk.
Wie vermoordde Zenia?
Het is niet duidelijk wie Zenia vermoordde. Het is zelfs niet duidelijk of ze wel vermoord is. Zenia had kanker in een vergevorderd stadium en ze wist dat. Iemand als zij wil niet aftakelen dus een spectaculaire zelfmoord zou bij haar wel kunnen. Ze is gestorven in geheimzinnigheid zoals ook haar leven een mysterie was. De drie vriendinnen wilden haar elk op hun beurt wel doden maar blijkbaar waren ze daar toch niet toe in staat.
Welk cijfer geef je het boek?
Gemiddeld 6,5.
Meer over de schrijfster
Margaret Atwood is een Canadese schrijfster. Ze werd in 1939 in Ottawa geboren. Haar vader was een wetenschapper en het gezin reisde veel rond. Margaret las erg veel en begon al op haar 16e te schrijven. Ze schrijft zowel poëzie als romans met uiteenlopende thema's. Voor haar roman 'De blinde huurmoordenaar' ontving ze in 2000 de Booker Prize.